Ankara’nın Başkent Oluşunun 102. Yılı: Cumhuriyet’in Kalbi 13 Ekim’de Atmaya Başladı
Türkiye Cumhuriyeti’nin kalbi Ankara, başkent oluşunun 102. yılını kutluyor. 13 Ekim 1923’te alınan tarihi kararla genç Cumhuriyet’in yönetim merkezi ilan edilen Ankara, sadece bir şehir değil; bağımsızlığın, iradenin ve yeniden doğuşun simgesi oldu.
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Anadolu’nun işgale uğraması, Mustafa Kemal Paşa’yı 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak kurtuluş mücadelesini başlatmaya yöneltti. İstanbul’un 16 Mart 1920’de İngilizler tarafından işgal edilmesiyle Osmanlı Mebusan Meclisi çalışmalarına son verdi; artık ulusun iradesinin temsil edileceği yeni bir merkeze ihtiyaç vardı.
19 Mart 1920’de Mustafa Kemal Paşa, “Türk ulusu kendi yaşamını ve bağımsızlığını koruyacaktır” ifadelerini taşıyan genelgesini yayımladı. Kısa süre sonra Anadolu’nun dört bir yanından temsilciler Ankara’da toplanmaya başladı.
27 Aralık 1919’da Mustafa Kemal Paşa ve Temsil Heyeti üyelerinin Ankara’ya gelişleri, bu mütevazı Anadolu şehrinin kaderini de değiştirdi. Halkın ve seğmenlerin coşkulu karşılamasıyla Ankara, Milli Mücadele’nin karargâhı hâline geldi.
Zaferin Ardından Gelen Karar
Kurtuluş Savaşı boyunca stratejik konumuyla büyük önem taşıyan Ankara, cephelere demiryolu bağlantısı, güvenliği ve iletişim kolaylığı sayesinde savaşın beyni oldu.
30 Ağustos 1922’de zaferle tamamlanan Büyük Taarruz’un ardından sıra yeni devletin merkezini belirlemeye gelmişti.
İlgili Haberler
9 Ekim 1923’te Dışişleri Bakanı İsmet Paşa, “ Türkiye devletinin makarrıidaresi (idare merkezi) Ankara şehridir” ifadesini taşıyan tek maddelik yasa teklifini Meclis’e sundu. Teklif, Layiha ve Anayasa komisyonlarından hızla geçerek 13 Ekim 1923’te Meclis Genel Kurulu’nda kabul edildi.
Oturum başkanı Ali Fuat Paşa’nın “Oy çokluğuyla kabul edilmiştir” sözüne karşı bazı milletvekillerinin “Oy birliğiyle!” diye seslenmesi, karara duyulan ortak inancı da ortaya koydu.
Bu karar, fiilen Milli Mücadele yıllarından beri devletin merkezi olan Ankara’nın, artık resmen Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti olduğunu ilan etti.
Atatürk’ün Sözüyle Ankara’nın Anlamı
Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk’ta bu tarihi seçimi şu sözlerle anlatır:
“Bütün düşünceler, yeni Türkiye’nin başkentinin Anadolu’da ve Ankara kenti olması gerektiğinde toplanıyordu. Coğrafya ve strateji durumu en kesin önemi taşıyordu. Devletin başkentini bir an önce saptayarak iç ve dış kararsızlıklara son vermek çok gerekli idi.”
Cumhuriyet’in Sembolü
Ankara’nın başkent ilan edilmesi, sadece bir coğrafi tercih değil, aynı zamanda bir irade beyanıydı. Anadolu’nun ortasında, yorgun ama dirençli bir şehir; Cumhuriyet’in kalbi olmayı hak etti.
Bugün 102 yıl sonra, Ankara hâlâ o ilk günkü anlamını koruyor: Bağımsızlığın ve Cumhuriyet’in sarsılmaz simgesi olarak.
